ΟΣΔΕ 2026 και ενισχύσεις που αργούν: γιατί οι αγρότες μένουν χωρίς ρευστότητα

Δύο εβδομάδες πριν από τη νέα προθεσμία, η Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΟΣΔΕ) του 2026 βρίσκεται ακόμη στον αέρα για χιλιάδες παραγωγούς. Η πλατφόρμα κολλάει, τα στοιχεία του Κτηματολογίου δεν «δένουν» με το Ε9 και τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) δουλεύουν υπό πίεση. Την ίδια ώρα, πολλοί αγρότες λένε ότι δεν έχουν πάρει ακόμη χρήματα που περίμεναν από πέρσι. Για όσους ζουν από τη γη, αυτό σημαίνει ένα πράγμα: ρευστότητα που δεν φτάνει, ακριβώς τη στιγμή που ανεβαίνει το κόστος και πέφτουν οι τιμές.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Όταν σημαντικό μέρος του κεφαλαίου κίνησης μιας εκμετάλλευσης περνά από μια κρατική πλατφόρμα, ο παραγωγός δεν σχεδιάζει πια τη χρονιά του με βάση το χωράφι και την αγορά, αλλά με βάση το ημερολόγιο της διοίκησης. Παρακάτω καταγράφουμε τα γεγονότα και, στο τέλος, εξηγούμε γιατί πιστεύουμε ότι η λύση περνά από λιγότερη εξάρτηση και όχι από ακόμη περισσότερους κανόνες.

Τι άλλαξε στις προθεσμίες

Στις 12 Οκτωβρίου η ΑΑΔΕ, που διαχειρίζεται πλέον τις αγροτικές πληρωμές στη θέση του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ, ανακοίνωσε παράταση της υποβολής ως τις 30 Οκτωβρίου, μαζί με μια σειρά διευκολύνσεων^[1]:

Η ΑΑΔΕ επανέφερε επίσης στο 55% το όριο γεωχωρικής επικάλυψης με το ΚΑΕΚ του Κτηματολογίου. Θέσπισε και 17 «λόγους μη ταυτοποίησης» ΚΑΕΚ/ΑΤΑΚ, που δηλώνονται με υπεύθυνη δήλωση στο gov.gr. Είναι μια παραδοχή ότι τα δεδομένα του Κτηματολογίου, της εφορίας και του αγρού δεν ταιριάζουν πάντα μεταξύ τους^[1].

Γιατί κολλάνε οι δηλώσεις

Τα ΚΥΔ της Κρήτης, σε κοινή τους θέση, χαρακτήρισαν ανεπαρκή την παράταση των 15 ημερών. Σύμφωνα με τα στοιχεία τους, λιγότερο από το 20% των αιτήσεων έχει οριστικοποιηθεί ή βρίσκεται στο τελικό στάδιο. Εκτιμούν ότι ως τις 30/10 θα κλείσει μόλις το 30–35% και ζητούν παράταση τουλάχιστον ως τις 15 Δεκεμβρίου^[2]. Ως βασικά εμπόδια αναφέρονται:

• Δυσλειτουργίες της πλατφόρμας υποβολής, που καθυστερούν τη δουλειά των ΚΥΔ.
• Ασυμφωνίες ΚΑΕΚ και Ε9: αγροτεμάχια που καλλιεργούνται χρόνια αλλά δεν ταυτοποιούνται σωστά στα μητρώα.
• Νέες απαιτήσεις και ευθύνες για τα ΚΥΔ, με πρόστιμα που κατά τα δημοσιεύματα φτάνουν τα 1.000–5.000 €. Αυτό κάνει τους φορείς πιο διστακτικούς να οριστικοποιούν αιτήσεις με εκκρεμότητες^[2].

Τι πληρώθηκε και τι εκκρεμεί

Στις 15 Οκτωβρίου, ΥΠΑΑΤ και ΑΑΔΕ ανακοίνωσαν ότι στάλθηκαν προς πληρωμή 83,57 εκατ. € σε 110.109 δικαιούχους (71.920 μοναδικά ΑΦΜ), κυρίως για εκκρεμότητες του Πυλώνα Ι του 2025. Η μεγαλύτερη μερίδα αφορά τα οικολογικά σχήματα^[3]. Η κυβέρνηση υπογραμμίζει την υψηλή απορρόφηση των κονδυλίων του 2025.

Από την άλλη πλευρά, αγροτικές οργανώσεις ζητούν εδώ και μήνες να εξοφληθούν εκκρεμότητες και να σταματήσουν οι περικοπές που προκύπτουν από το δορυφορικό monitoring. Η Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων υποστηρίζει ότι ο αλγόριθμος κόβει πληρωμές για μικρές αποκλίσεις και ότι το βάρος της απόδειξης πέφτει άδικα στον παραγωγό^[4]. Όταν το εύρημα του δορυφόρου είναι «κίτρινο», ο αγρότης πρέπει να στείλει γεωσημασμένες φωτογραφίες από το χωράφι μέσω της εφαρμογής Agrisnap-GR^[5]. Δείτε τον οδηγό μας για τον ψηφιακό έλεγχο.

Το πλαίσιο: σκάνδαλο, πρόστιμο, μετάβαση

Το πρόβλημα δεν ξεκίνησε φέτος. Τον Ιούνιο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε (Εκτελεστική Απόφαση 2025/1147) δημοσιονομική διόρθωση 415 εκατ. € σε βάρος της Ελλάδας. Ο λόγος ήταν πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ της περιόδου 2016–2023 που έγιναν χωρίς επαρκείς διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους. Η Επιτροπή έκρινε το πρόβλημα συστημικό και επέβαλε οριζόντια περικοπή 5%, που φτάνει το 10% για τις ενισχύσεις νέων αγροτών του 2018–2020. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, περίπου 392 εκατ. € παρακρατούνται από τις μελλοντικές άμεσες ενισχύσεις^[11]. Με απλά λόγια, η κακοδιαχείριση των προηγούμενων ετών πληρώνεται και από τον φάκελο των σημερινών δικαιούχων.

Η μεταφορά των πληρωμών στην ΑΑΔΕ έγινε μετά την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άσκησε διώξεις, και στις 2 Οκτωβρίου άρχισε ο κύκλος των δικών βουλευτών για υποθέσεις του 2021. Η πρώτη δίκη αναβλήθηκε για τις 20 Νοεμβρίου και οι επόμενες έχουν προγραμματιστεί για 27/10, 30/10 και 12/11^[6]. Οι αυστηρότεροι έλεγχοι στοχεύουν να κλείσουν τον δρόμο σε παράνομες πληρωμές. Οι έντιμοι παραγωγοί όμως διαμαρτύρονται ότι αυτοί πληρώνουν το κόστος της μετάβασης, με καθυστερήσεις και περισσότερη γραφειοκρατία.

Ρευστότητα σε μια χρονιά ακρίβειας

Η καθυστέρηση πονάει περισσότερο επειδή το κόστος τρέχει. Σύμφωνα με τη Eurostat, το β΄ τρίμηνο του 2026 οι εισροές στην Ελλάδα ακρίβυναν κατά 5,6% σε ετήσια βάση, ενώ οι τιμές παραγωγού αυξήθηκαν μόλις 1,58%. Τα καύσιμα κίνησης ανέβηκαν 17,55% και τα λιπάσματα 10,27%^[7]. Παράλληλα, η τιμή παραγωγού για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο έπεσε στα 3,70–3,90 €/κιλό^[8]. Στη Λάρισα, στις 14 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός έθεσε ως στόχο το αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο να δίνεται απευθείας στην αντλία από την 1η Νοεμβρίου^[9]. Οι αγροτικοί σύλλογοι της Θεσσαλίας πάντως δεν πείθονται. Λένε ότι τα προβλήματα «δεν έχουν λυθεί, έχουν αυξηθεί» και αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κινητοποιήσεων πριν από τις γιορτές^[10]. Ήδη τον Μάιο, η Πανελλαδική Επιτροπή Μπλόκων κατήγγειλε ότι οι δεσμεύσεις από τα μπλόκα του χειμώνα δεν υλοποιήθηκαν και ότι πολλοί αγρότες έμειναν απλήρωτοι λόγω προβλημάτων με ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ^[12].

Η άποψή μας: η σπείρα του παρεμβατισμού

Ο Λούντβιχ φον Μίζες περιέγραψε ήδη από το 1929 (Κριτική του παρεμβατισμού) έναν μηχανισμό που ο Έλληνας αγρότης ζει σήμερα στην πράξη: κάθε κρατική παρέμβαση στην αγορά δημιουργεί παρενέργειες, και οι παρενέργειες γίνονται αφορμή για την επόμενη παρέμβαση. Οι ενισχύσεις μοιράζονται με βάση δηλώσεις. Οι δηλώσεις προσελκύουν καταχρήσεις, όπως έδειξε η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για να κλείσουν οι καταχρήσεις έρχονται δορυφόροι, διασταυρώσεις, ευθύνες και πρόστιμα για τα ΚΥΔ. Η επιπλέον γραφειοκρατία φέρνει καθυστερήσεις. Οι καθυστερήσεις φέρνουν παρατάσεις, έκτακτες ρυθμίσεις και νέα μέτρα στήριξης. Σε κάθε γύρο το σύστημα γίνεται πιο σύνθετο και ο παραγωγός λιγότερο αυτόνομος.

Οι ενισχύσεις έχουν και ένα λιγότερο ορατό κόστος. Αλλοιώνουν τις τιμές: όταν η επιλεξιμότητα μετρά όσο η αγορά, οι αποφάσεις για το τι θα σπαρεί και πού παίρνονται εν μέρει με κριτήριο τον κανονισμό. Πολλές μελέτες για την ΚΑΠ δείχνουν επίσης ότι μέρος των ενισχύσεων ανά στρέμμα καταλήγει στα μισθώματα και στις τιμές της γης, δηλαδή σε όποιον κατέχει τον τίτλο και όχι απαραίτητα σε όποιον καλλιεργεί. Και όσο μεγαλύτερο το ποσό που μοιράζει η πολιτική εξουσία, τόσο πιο κερδοφόρο γίνεται να επηρεάσεις τη διανομή του αντί να βελτιώσεις την παραγωγή σου.

Δεν προτείνουμε να κοπούν οι ενισχύσεις από τη μια μέρα στην άλλη. Εκμεταλλεύσεις που οργανώθηκαν επί δεκαετίες γύρω από αυτές θα κατέρρεαν, και κάτι τέτοιο θα ήταν άδικο. Προτείνουμε όμως σαφή κατεύθυνση:

• Λιγότερο κράτος στο κόστος: χαμηλότεροι φόροι και τέλη στις εισροές για όλους, αντί για επιστροφές και προγράμματα που ο αγρότης πρέπει να ζητήσει, να περιμένει και να αποδείξει.
• Απλούστευση: λιγότεροι όροι επιλεξιμότητας, άρα λιγότερα στοιχεία προς έλεγχο και λιγότερες αφορμές για λάθη και απάτη.
• Δεσμεύσεις και για το κράτος: νόμιμες προθεσμίες πληρωμής, με τόκο υπερημερίας όταν η διοίκηση αργεί, όπως ισχύει όταν αργεί ο πολίτης.
• Σταδιακή απεξάρτηση: φορολογικά κίνητρα για αποθεματικά, εθελοντική ασφάλιση και συνεργασίες που στηρίζουν τον παραγωγό χωρίς να τον δένουν στο ημερολόγιο ενός υπουργείου.

Το ζητούμενο, κατά τη γνώμη μας, δεν είναι απλώς πλατφόρμες που δεν πέφτουν. Είναι ένας αγρότης που δεν χρειάζεται να περιμένει την πλατφόρμα για να πληρώσει το πετρέλαιο. Μέχρι τότε, η φωνή των αγροτών θα συνεχίσει να ακούγεται: στα ΚΥΔ, στους συλλόγους και εδώ.